ترنجبین

ترنجین ماده ای است شیرین که به صورت شبنم روی گیاه حاج یا خارشتر ( با نام علمی Alhagi maurorum ) یا خاربز می نشیند . در یک بررسی که توسط مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خراسان انجام گرفت ، مشاهده شد که این شیرابه های قندی در نتیجه عمل حشره ای به طور طبیعی و با ایجاد شکاف به خارج تراوش می شود .

خواص ترنجبین
ترنجبین طبق نظر حکمای سنتی گرم ، ولی در عین حال تر است .  مُلَین و مسسهل است ؛

دوز مصرفی ترنجبین به عنوان مُلین بر حسب سن بیمار بین ۱۰ تا ۷۰ گرم است که با کمی آب مصرف می شود . این گیاه اگر در مقدار کم خورده شود ملین و اگر به مقدار زیاد مصرف شود ، مسهل است .
در تسکین سرفه و درد سینه مؤثر است .  برای تسکین عطش و تب مفید است .  خاصیت ضدعفونی کنندگی خوبی دارد و میکروب ها را از بین می برد . به همین دلیل برای درمان بیماری های عفونی مفید است .
خوردن ترنجبین با آب پنیر برای اخراج اخلاط سوخته ، با ماء الشعیر برای دفع اخلاط گرم و با کره برای بازکردن ادرار ( در مواردی که ترشح ادرار بند می آید ) مفید است .
اگر ترنجبین با آب زیره خورده شود ، برای دفع صدای شکم که با تب خفیفی توام باشد نافع است . جوشانده آن معرق است .
مالیدن روغن برگ های آن برای روماتیسم بسیار نافع است .  گل های آن برای بواسیر مفید هستند .
عرق گیاه ترنجبین اگر مدتی کم کم خورده شود ، برای دفع سنگ کلیه و مثانه تا حدودی مؤثر است .

احتیاط
بسیاری از خانواده ها برای بهبود زردی کودک خود از مخلوط ترنجبین و آب قند استفاده می کنند که این مواد نه تنها تأثیری در بهبود زردی کودک ندارند ، بلکه باعث اسهال و استفراغ نوزاد نیز می شوند . در یک مطالعه تحقیقاتی که توسط اعضای هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی لرستان با هدف بررسی اثر ترنجبین خوراکی در کاهش زردی نوزادان انجام گرفت ، نشان داده شد که با وجود باورهای بومی مبنی بر تأثیر در کاهش زردی نوزادی ، تجویز این ماده اثر قابل توجهی در درمان زردی ندارد .  بیماران مبتلا به حصبه ، اسهال خونی ، بواسیر ، خون ادراری و آبله از خوردن ترنجبین خودداری کنند .  ترنجبین برای طحال و اشخاص گرم مزاج مضر است .

تهیه آب ترنجبین
برای تهیه آب ترنجبین ، مقداری را در آب جوش حل می کنند . سپس مایع صاف روی آن را بر می دارند و می گذارند قدری بماند تا مواد خارجی آن ته نشین شود . پس از این مرحله ، مایع صاف شده روی آن آماده خوردن است . آب ترنجبین اگر صبح ناشتا خورده شود مؤثرتر خواهد بود . مقدار خوراکی معمولاً ۱۲ تا ۳۵ گرم است .

منبع: کتاب عقاقیر – حکیم بهنام یوسفیان