تکثیر ، جمع آوری و تهیه مواد دارویی خام

مواد خامی که از گیاهان دارویی تهیه شده و در داروسازی مورد استفاده قرار می گیرند از دو دسته گیاهان وحشی یا خودرو و گیاهان کشت شده به دست می آیند. قسمت اعظم گیاهان طبی ، که در گذشته مورد مصرف قرار گرفته و هنوز هم در اکثر نقاط دنیا به کار برده می شوند ، به صورت خود رو می باشند و بعد از آنکه به مواد مؤثر این گیاهان پی برده شد و از نظر کیفی و کمی مقدار این مواد مورد توجه قرار گرفت ، آنها را به صورت اهلی و کشت شده در داروسازی و درمان مورد استفاده قرار می دهند. بعضی از گیاهان دارویی از قبیل خشخاش و کوکا از زمان های قدیم کشت می شدند و بعضی دیگر بتدریج با معلوم شدن خاصیت های درمانیشان مورد تکثیر قرار گرفته اند.از میان این گیاهان می توان ژوسکیام ، بلادون ، داتورا ، دیژیتال و بسیاری از گیاهان حاوی اسانس را که امروزه مخصوصا به خاطر داشتن خاصیت ضد میکروبی ، اهمیت بسیاری پیدا نموده اند ذکر نمود. با وجود این هنوز بسیاری از گیاهان دارویی در ممالک مختلف هم به صورت خودرو و هم به صورت کشت شده مورد مصرف قرار می گیرند.
معایب گیاهانی که به طور وحشی روییده می شوند
به طور کلی باید توجه داشت که جمع آوری آن دسته از گیاهان دارویی که به صورت وحشی روییده می شوند دارای معایب زیر می باشند:
۱-گیاهان وحشی بیشتر در یک سطح وسیع پراکنده بوده و در یک محیط محدود کنترل قرار نگرفته اند.
۲- دسترسی به این گیاهان مشکل است ، زیرا بیشتر در بیابانها ، جنگل ها و صخره ها پراکنده هستند و علاوه بر مشکل جمع آوری انتقال این مواد نیز با اشکال همراه می باشد.
۳- از آنجایی که به علت مشکلات فوق الذکر جمع آوری این گیاهان در یک زمان انجام می پذیرد امکان آلودگی و مخلوط شدن گیاه با مواد مشابه و یا تقلبات دارویی وجود دارد.
۴- چون جمع آوری این گیاهان به دست افراد ناوارد و غیر متخصص انجام می پذیرد امکان آلودگی و مخلوط شدن گیاه با مواد مشابه و یا تقلبات دارویی وجود دارد.
۵- از نظر تجاری داوطلب برای خرید این مواد کمتر وجود دارد.

محاسن گیاهانی که برای مصارف درمانی کشت می گردد
گیاهان کشت شده به طور کلی دارای محاسن زیر می باشد:
۱-کاشت مقدار زیادی گیاه دارویی در یک مساحت محدود امکان پذیر بوده و خیلی به آسانی می توان به آنها دسترسی پیدا نمود.
۲-کیفیت و کمیت مواد مواد متشکله این گیاهان را می توان به راحتی بالا برد ، زیرا فراهم کردن شرایط مناسب اقلیمی از قبیل اصلاح نوع خاک ، آب و هوا و غیره به سادگی میسر است. جلوگیری از آفت حشرات و قارچها نیز به موقع و به آسانی انجام پذیر می باشد.

منبع: کتاب گشت گیاهان دارویی در منطقه اصفهان – حکیم بهنام یوسفیان