نام گیاه:بومادران
نام علمی:Achillea millefolium
خانواده:کاسنی(مرکبان)
نام های دیگر:هزار برگ،بوی مادران ،علف هزار برگ ، بی نوک آیژ ،آشیله ،جوان پرچمی ،خرنبل ،دم خروس، قندیل چیچکی ،زهره القندیل
زمان گلدهی : اواخر فروردین تا اواخر خرداد
زمان برداشت :اردیبهشت تا اواخر تیرماه
شرح:
بومادران گیاهی است علفی ،چند ساله با ساقه افراشته که در انتهای ساقه و شاخه ها ،خوشه های گل مرکب به رنگ سفید یا زرد دیده می شود. برگ های این گیاه سرنیزه ای شکل و دو تا سه شانه ای و میوه آن فندقه است .این گیاه در نقاط مختلف اروپا و آسیا می روید و به خوبه شناخته شده است.قسمت های قابل استفاده عبارتند از : اندام های جوان ، شاخه های برگ دار و گاهی تنها گل های آن،سر شاخه های گلدار را دراوایل فصل گل دهی می چینند و در حرارت طبیعی یا مصنوعی (تا ۳۵ درجه سانتی گراد )خشک کرده و در محلی خشک و تاریک نگهداری می کنند. این گیاه محتوی نوعی اسانس روغنی است که از تقطیر متریسین (Matricine)موجود در آن به دست می آید .این روغن به دلیل وجود آزولن در آن،آبی رنگ است.بومادران همچنین محتوی آلکالوئید ها،آشیلین ،تانن ها، عصاره تلخ، سینئول ،توجون و آپی ژنین نیز می باشد. از این گیاه در درمان داخلی برای ناراحتی های معده ،اسهال ،نفخ شکم و همچنین به عنوان عامل انعقاد خون و برای تسکین درد های دوره قاعدگی استفاده می شود.جوشانده این گیاه با غلظت دو برابر غلظت خوراکی برای گذاشتن روی زخم های چرکی، جوش ها،اگزما و برای شستن دست های ترک خورده و همچنین غرغره به کار می رود.شیوه های استفاده آن به صورت دم کرده گل ،بخور گل ،مرهم و تنتوربرگ می باشد. بخور گل بیشتر برای درمان حساسیت های فصلی به کار می رود. طبیعت این گیاه گرم و خشک است.
موارد منع مصرف و احتیاط:
درصورت وجود سابقه واکنش افزایش حساسیت به بومادران و یا گیاهان خانواده کاسنی مثل همیشه بهار یا بابونه یا کاسنی به دلیل وجود محتوای لاکتونی سزکوئی ترپن آن منع مصرف دارد. مصرف طولانی مدت آن باعث حساسیت پوست به نور می شود و یبوست آوراست.به علت وجود توجون باید انقطاع در مصرف آن رعایت شود و مصرف بی رویه سردرد ،تشنج و شروع سردرد های میگرن می شود. وهمچنین اسراف در مصرف آن برای کلیه مضر است.

مصرف در بارداری:
در بارداری به دلیل قاعده آور و سقط آور بودن و در صورت مصرف اسانس حاوی توجون منع مصرف دارد.
توضیحات:گونه ای بومادران وجود دارد به نام Achillea Ptarmica که به بومادران عطسه ای معروف است و از سر شاخه های گلدار آن به عنوان عطسه آور ،تقویت کننده معده و افزاینده ترشحات بزاقی استفاده می شود.

 

نام گیاه:رازیانه
نام علمی:Foeniculumvalgare
خانواده: جعفری ( چتریان)
نام های دیگر:
زمان گلدهی : تیر تا شهریور
زمان برداشت: میوه ها مرداد تا شهریور

شرح:
گیاهی است با طبیعت دو ساله، پایا، با ساقه ای راست و شیاردار و برگ های متناوب با بریدگی های عمیق و نخی شکل. در انتهای ساقه گل آذین اسانس است. بومی منطقه مدیترانه و قفقاز است. امروزه به طرق مختلفی در مزارع و باغها کشت می شود. برای مصارف دارویی میوه های آن را که کاملاً رسیده باشند با دست می چینند و قسمت های نارس را تازمان رسیدن رها می کنند. دانه های خشک و جداشده را در محلی خشک و درون پاکت کاملاً سربسته نگهداری می کنند. میوه ها اسانسی روغنی دارند که مواد اصلی ان انتول و همچنین آلبومین ها، قندها و لعاب است. دانه های آن دارای اثر آرام کننده ( عضله صاف ) بی حس کننده ( دل درد) و باد شکن است دم کرده رازیانه را برای رفع اسهال و یبوست و بهبود ترشح شیر و علیه بیماری های مجاری ادرار وبعنوان کمک درمان بیماری دیابت توصیه می کنند. از اسانس رازیانه برای تهیه آب رازیانه که برای غرغره و شستشو چشمی بکار می رود استفاده می شود.

موارد منع مصرف و احتیاط
۱-اسانس میوه این گیاه بدلیل سمیت بالقوه در نوزادان و اطفال منع مصرف دارد.
۲- د رمصرف طولانی مدت میوه این گیاه باید با پزشک مشورت نمود.
۳- در شرایط حساسیت های شدید آلرژیکی ناشی از سابقه قبلی حساسیت پوست یا واکنش روی نباید مصرف شود.
۴- مصرف مقادیر زیاد آن اثر تشنج آور ( برخلاف رازیانه رومی و انیسون ) دارد.
مصرف در بارداری:
بدلیل اثرات قاعده آوری میوه این گیاه بخصوص در اشکال تغلیظ شده مثل اسانس و فعالیت فیتواستروژنی ترکیبات روغن فرار آن شامل آنتول، دی آنتول در بارداری منع مصرف دارد.

منبع:کتاب گیاهان دارویی دکتر بهنام یوسفیان