انسان :

آب دهان مردم ناشتا چیزی که در گوش رفته باشد ، بکشد و بیرون آورد . آب دهان مردم ناشتا برای کسی که چشمانش خشک است مفید است . دندان مردم بکوبند یا بسوزانند و بسایند بر گزیدگی افعی بمالند سود دارد . نجاست مردم خشک کرده بر گزیدگی سود دارد . کسانی که سوزش معده دارند شیر انسان برایشان خیلی مفید است . شیر انسان با موم و روغن زیتون بر پای دهد و درد نقرس را از بین می برد . خاکستر موم مردم با روغن گاو مرهم کنند . آماس ها و ریش ها و جراحت ها را سود دارد . بول مردم ، گری و خارش و شوره سر از بین ببرد . ادرار کودکان برای شوره سر بهتر از بزرگسالان است (نمک ادرار قویترین نمک برای داروسازی است) .

اگر بول مردم را در دیگ مسی بپزند ، سپیدی ای که در چشم باشد ببرد (شستشو دهند). بول مردم مقدار یک سره با ماء العسل مخلوط کنند و با خود آب به کسی که یرقان دارد بدهند سود دارد .

شیر (اسد) :

پیه شیر قوت دهد و عضلات را مستحکم می کند . (مالشی)

ارنب بری ( خرگوش ) :

خون خرگوش بمالند و برص ببرد . شکم و احشای داخلی او را تازه بریان کنند و بسایند و با روغن گاو بمالند موی ریخته را بر آرد . مغز سر او را با روغن گاو و مسکه با سرکه در ریش دندان کودکان بمالند ، دندان را به آسانی برآید و دندان درد نداشته باشد . مغز سر او را بریان کرده رعشه را که از پی بیماری افتد سود دارد . پنیر مایه او را ( نوزاد خرگوش را بکشد و در داخل شکمبه او قسمتی وجود دارد که پنیر مایه است ) برای معده گرم و خشک معده را نیک باشد . معده ای که فسرده باشد و خلطی که در ریه بسته شده ، شیری که در معده بسته شده باشد ، این پنیر مایه باعث باز شدن و اسهال کهنه باز دارد . پنیر مایه خرگوش هر بامداد با سرکه بخورند و به اندازه نخود اختناق رحم را سود دارد . شحم ( پیه ) خرگوش اگر بر جراحتی که خون آن بند نمی آید بگذارند ، خون را بند آورد . پنیر مایه خرگوشی که تازه باشد با شراب استفاده کنند ، مارگزیدگی را سود دارد . خون خرگوش بریان کرده با شراب بدهند پادزهر خوبی است . سرگین خرگوش را بر تاول دود کنند ، آن را درمان کند .

ابن عرس ( راسو ) :

این حیوان را در فارسی راسو گویند گوشت او را بر گزیدگی بگذارند ، سود دارد . اگر سگ هار انسانی را گاز بگیرد ، گوشت او را مرهم کنند . راسو را بسوزانند خاکستر او را با موم و روغن پماد کنند سود دارد . در خانه کسی که راسو باشد حشرات موذی و زیانکار نباشد .

افعی :

شوربای افعی خداوند جذام را سود دارد . افعی که اندر تریاق غارق افتد خداوند جذام را سود دارد . روغن زیتون که افعی در وی پخته باشند ، بدن و دردها ( مالیدن ) آن سود دارد .

گاو اهلی :

گوشت گاو اهلی را باید با گشنیز تر و اندکی زعفران پخت کنند . مادتها ( موادی ) که رود و زیانبار باشد باز دارد و بدین منفعت خداوند اسهال صفراوی را سود دارد . روغن گاو مردم صفراوی را سود دارد . زهره گاو اهلی در داروهای ترکیبی موی را نگه دارد و در افتادن آن سود دارد . زهره گاو اهلی و پیه خروس در داروهای داءالثعلب ( ریخته ای سکه ای مو ) مفید است . در زهره گاو اهلی بعضی مواقع سنگی پیدا می شود که به آن مهره گاو می گویند . سرگین گاو اهلی با عناب با سرنهادن ( یک شب در میان ) شوره سر را ببرد . سرگین گاو اهلی (گاو زردی) برای ضماد استسقا (میل زیاد به آب داشتن) روی طحال استفاده می شود . استخوان گوساله سوخته و کشته ( نرم شده ) با انگبین بسرشند و بر گزیدگی سگ و گرگ ضماد کنند سود دارد . سم گاو اهلی بسوزند و با سرکه بر موضع ضماد کنند برص و … را به رنگ طبیعی بر می گرداند . پیه گاو وحشی با روغن گاو و پیه مرغ بر گزیدگی تمساح ضماد کنند سود دارد . استخوان گاو را اگر بسوزانند و خاکستر کنند بر لثه و دندان بمالند دندان را سفید و درد آن را از بین ببرد . و اگر مثل سرمه در چشم بکشد ماده ها (امراض) را از چشم بازدارد. و کسی که از گلو سرفه می کند و خون می آید اگر استخوان سوخته گاو را استفاده کند بهبود یابد (خوراکی) .

منبع: عقاقیر در طب سنتی – حکیم بهنام یوسفیان